Unieke natuur in de Randstad

Het Nationaal Park Zuid-Kennemerland ligt middenin de Randstad. Jaarlijks vinden twee miljoen bezoekers hier rust en ontspanning. Vooral uit de nabije omgeving komen mensen naar hun 'achterduin' voor activiteiten als wandelen, fietsen, paardrijden en zwemmen. Het 3800 hectare grote duingebied kenmerkt zich door jonge, kalkrijke duinen met bijbehorende zeldzame flora en fauna.

Daarnaast bevat het gebied brede stranden, fraaie binnenduinpolders en veenpolders. Het natuurlijke landschap vormt een boeiend contrast met landgoederen en andere cultuurhistorische elementen zoals bunkers en het zeedorpenlandschap.

Strand en zeereep

Het strand en de zeereep vormen een kwetsbaar gebied. Het zand heeft door de vaak krachtige wind vrij spel en zeewater overspoelt het kalkrijke zand met grote regelmaat. Met slecht weer beuken de golven tegen de eerste duinenrij. Alleen pioniersplanten als biestarwegras en de met lichtroze bloempjes getooide zeeraket zijn tegen dit soms woeste natuurgeweld bestand.

De eerste rij duinen, de zeereep, vangt de hardste klappen van zee en wind op. Deze duinenrij is dan ook bedoeld om het land tegen het water te beschermen. Het oersterke helmgras met de lange wortels maakt de zeereep sterker, houdt het stuivende zand op zijn plek en helpt kustafslag te voorkomen.
De binnenzijde van deze eerste duinenrij kent een milder klimaat. Daar is de begroeiing afwisselender, met onder andere duindoorn, vlier en de blauwe zeedistel. De laatste beschermt zichzelf door een waslaagje dat uitdroging voorkomt. Bontbekplevieren vinden in dit landschap een plek om te broeden.
In dit zilte gebied komt zoet kwelwater uit de duinen aan de oppervlakte. Bij hoogwater komt de zee af en toe tot aan deze plas, waardoor het water brak is: zoetzout. Daardoor kunnen er bijzondere, aangepaste planten groeien zoals parnassia, orchideeën, zeewinde en zeedistel. En dieren als de zandhagedis en de rugstreeppad voelen zich hier prima thuis.

Op http://www.noordzee.nl/upload/dossiers/Wandelen_Hollandse_Kust.pdf vindt u een informatieve kaart over wat u allemaal onder water vindt.

Vochtige duinvalleien

Voorafgaand aan de grondwaterwinning waren vochtige duinvalleien een normaal verschijnsel. Door het winnen van grondwater in de twintigste eeuw, verdroogden veel valleien en nam de soortenrijkdom af. De waterwinning is gestopt in 2003 en sindsdien groeit de grondwaterbel weer aan. Op meerdere plaatsen wordt de bodem opnieuw drassig en staan lage valleien zoals het Zuidervlak af en toe weer onder water. In combinatie met beheermaatregelen, zoals het verwijderen van begroeiing, maaien en het inzetten van grote grazers, komen allerlei bijzondere planten weer terug: parnassia, duizendguldenkruid en slanke gentiaan. Ook rugstreeppadden en kleine watersalamanders zijn weer gesignaleerd.

Stuivende duinen

Dichtbegroeide, stilstaande duinen verzuren en verouderen waardoor specifieke duinflora- en fauna verloren gaat. Stuivend zand zorgt ervoor dat kalkrijk zand aan de oppervlakte komt. Er ontstaan nieuwe duintjes, waarop -na verloop van tijd- kenmerkende dieren en planten zich kunnen vestigen. In het 'kielzog' van het duin gaat de uitstuiving door tot op het grondwater, waardoor er een steeds verder groeiende natte duinvallei ontstaat. 
Om dit proces te versnellen, verwijderen beheerders hier en daar de begroeiing en de voedselrijke bovenlaag van de grond. Hele duinen en valleien, zoals het grote duin 'de Bruid van Haarlem', komen zo weer in beweging. De beheerders houden het verplaatsingsgedrag van de duinen nauwlettend in de gaten.

Aardkundig Monument

De duinen van het Nationaal Park Zuid-Kennemerland zijn in 2006 benoemd tot Aardkundig Monument. Bij de Bruid van Haarlem staat een informatiebord hierover. De Bruid van Haarlem is een mooi voorbeeld van een paraboolduin, het soort duin waaruit het hele gebied is opgebouwd. Het gebied is zeer typerend voor de vorming van de Nederlandse kust.