1 oktober 2026
Nog voordat de bladeren verkleuren, klinkt in Nationaal Park Zuid-Kennemerland een geluid dat de komst van de herfst verraadt. Geen storm die door de bomen raast, maar het burlen van damherten.
Voor de mannetjes, ook wel bokken genoemd, breekt vanaf half oktober een belangrijke periode aan. Met hun diepe, schorre kreten laten zij rivalen weten dat ze klaar zijn voor de strijd en proberen ze de aandacht van de hinden te trekken. Vooral in de vroege ochtend en tijdens de schemering vullen deze geluiden het duinlandschap. Wie even stil blijft staan, heeft een goede kans om het grommen, snuiven en burlen te horen.
Het burlen vertelt een verhaal van kracht, uithoudingsvermogen en competitie. Mannetjes meten zich met elkaar, bewaken hun plek en proberen indruk te maken op de vrouwtjes. Daarbij draait het niet alleen om spierkracht. Een krachtig burlend hert laat horen dat hij sterk en fit genoeg is om een groep hinden te beschermen.
De plek waar burlende damherten samenkomen, wordt een lek genoemd. Op deze centrale ontmoetingsplaats verdedigen de bokken een klein territorium. Hier burlen ze om indruk te maken en gaan ze de strijd aan met rivalen om de gunst van voorbijtrekkende hinden.
Na enkele weken is de bronsttijd voorbij. De rust keert terug in het gebied en het burlen verstomt langzaam. De hinden zijn dan meestal gedekt. Na een draagtijd van ongeveer 32 tot 33 weken wordt in juni meestal één kalf geboren. Heel soms krijgt een hinde een tweeling, maar dat komt zelden voor.
Geniet vooral van het indrukwekkende burlen en het zien van de herten, maar gun de dieren ook de rust die ze in deze periode hard nodig hebben. Blijf daarom op de wandelpaden en verlaat het gebied vóór zonsondergang, zodat mens en natuur optimaal van elkaar kunnen blijven genieten.
Beeld: Ruud Maaskant
Tekst: Eveline Blok, boswachter bij Natuurmonumenten
Even naar buiten, bewegen, je hoofd leegmaken of gezellig samen op pad. De natuur helpt je om je fitter, ontspannen en beter in je vel te voelen. Kom daarom op woensdag 14 oktober of vrijdag 16 oktober naar de Natuur Proeverij.
Op dinsdag 22 september vond in wandelpark en openluchttheater Caprera de feestelijke afsluiting plaats van het 30-jarig jubileum van Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Samen met partners en direct betrokkenen werd kort teruggekeken op drie decennia samenwerking én vooral vooruitgekeken naar de toekomst.
Van oktober tot begin november worden de damherten aangedreven door hun hormonen, die zorgen voor het bronstgedrag. Knorren, schuren, bronstkuilen maken, vechten, rondrennen, allemaal gedragingen die onderdeel uitmaken van deze roerige tijd.
