12 november 2026
Stel je voor: het is een prachtige zondagochtend. De zon schijnt, de lucht is helder en je maakt een frisse wandeling door de duinen. Opeens ruik je een overweldigende geur. Het dringt je neusgaten ongewild binnen en je weet meteen ‘hier in de buurt ligt iets doods’.
Dit klinkt niet alledaags. We zijn niet meer gewend dat dood een zichtbaar onderdeel is van ons leven. Dat rotting en verval een belangrijk onderdeel zijn van de kringloop van het leven. Ondanks dat we niet in ons dagelijks leven tegen een kadaver ‘aanlopen’, is het wel alledaags dat een dier doodgaat in de natuur. Elke dag sterven er dieren. Sommige dieren, zoals de eendagsvlieg, leven maar één dag. Als zo’n dier doodgaat, valt dat ons nauwelijks op. Bij grotere dieren, zoals een konijn, vos, vogel of grote grazer, is dat anders. Wanneer zo’n dier langs een wandelpad ligt, trekt dat al snel onze aandacht.
Van elk dier dat doodgaat, profiteert weer een ander organisme (levend wezen). Hoe groter het dier dat sterft, hoe meer organismen erop afkomen. Er zijn zelfs dieren die alleen maar kunnen blijven leven als er aas is om van te leven. Veel insecten en hun larven, zoals de doodgraver (een soort aaskever), zijn volledig afhankelijk van dode dieren om te overleven en hun eieren in te leggen. Sommige dieren gebruiken dode dieren voor het verzamelen van nestmateriaal. Vogels als merel en raaf gebruiken haren van kadavers voor het bouwen van hun nest. Nieuw leven na de dood dus!
Het is ongelooflijk wat een verscheidenheid aan planten, dieren, schimmels en bacteriën je op een dood dier kunt aantreffen! Als je een dood dier en de plek waar het is gestorven langere tijd volgt, zul je verbaasd zijn over hoeveel leven daar vervolgens ontstaat. De eerste fases van ontbinding zijn de fases die wij als mens nogal moeilijk vinden om van dichtbij te volgen. We vinden het vaak vies of griezelig, en stinken. Bacteriën en gassen spelen een belangrijke rol in deze fase. De zachte weefsels breken in snel tempo af en insecten worden aangetrokken. Vlinders komen bijvoorbeeld op dode dieren af om de sappen te drinken, die bevatten belangrijke mineralen en zouten. Na maanden of zelfs jaren blijven alleen botten, tanden en soms wat haar of kraakbeen over. Aan de botten wordt geknaagd door muizen en vossen om extra calcium, fosfor en andere mineralen binnen te krijgen. Ook aan de planten die op de plek groeien waar het kadaver lag, kun je zien dat de bodemsamenstelling is veranderd. Er komen andere planten voor dan direct naast die locatie, waarmee de biodiversiteit lokaal is toegenomen!
Wat denk je? Zouden we als mens weer kunnen wennen aan dood als onderdeel van het leven? De schoonheid kunnen inzien van een koolmees die haren plukt uit de vacht van een dode wisent als zacht nestmateriaal voor haar jongen? De waarde gaan zien van stinkend, rottend en halfvergaan leven?
Tekst en beeld: Simone de Maat, boswachter PWN
De afgelopen weken zijn op verschillende plekken in de regio nieuwe Duintuinen aangelegd. Samen met bewoners, vrijwilligers en partners hebben we opnieuw een mooie stap gezet naar meer natuur in de buurt. Daarbij ontmoetten collega's en buurtbewoners elkaar én werkten zij samen aan een groenere leefomgeving.
Stel je voor: het is een prachtige zondagochtend. De zon schijnt, de lucht is helder en je maakt een frisse wandeling door de duinen. Opeens ruik je een overweldigende geur. Het dringt je neusgaten ongewild binnen en je weet meteen ‘hier in de buurt ligt iets doods’.
Tijdens de eerste editie van de Nature Impact Day 2026 kwamen jongeren van 16 tot en met 30 jaar samen in Nationaal Park Zuid-Kennemerland om de natuur een handje te helpen. Een dag vol natuurbehoud, nieuwe ervaringen, inspirerende ontmoetingen en frisse buitenlucht!
